Binalara 5 Yılda Bir Zorunlu Denetim Geliyor: Kolluk Kuvvetleri Eşlik Edecek
BİNALARA 5 YILDA BİR ZORUNLU DENETİM GELİYOR: KOLLUK KUVVETLERİ EŞLİK EDECEK
Türkiye’de yapı güvenliğinin artırılması ve binaların kullanım sürecinde taşıyıcı sistemlerine yapılan mevzuata aykırı müdahalelerin önlenmesi amacıyla yeni bir denetim mekanizması gündeme geliyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Bina Kimlik Sertifikası Asılan Yapıların Periyodik Denetimine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik Taslağı, belirli yapıların beşer yıllık periyotlarla denetlenmesini öngörüyor.
Taslak düzenlemeye göre, 23 Haziran 2021 tarihi ve sonrasında yapımı tamamlanarak Bakanlık tarafından Bina Kimlik Sertifikası asılan yapılar, sertifikanın asılmasını takip eden beş yıllık dönemlerde periyodik denetime tabi tutulacak.
Düzenlemenin taslak metninde yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak belirtiliyor.
1. HANGİ BİNALAR DENETİME TABİ OLACAK?
Hazırlanan taslak, tüm mevcut binaları kapsayan genel bir denetim zorunluluğu getirmiyor.
Düzenlemenin kapsamına, 23 Haziran 2021 tarihi ve sonrasında yapımı tamamlanarak Bakanlık tarafından Bina Kimlik Sertifikası asılan yapılar giriyor.
Buna göre denetimler, Bina Kimlik Sertifikasının asılmasının ardından beşer yıllık aralıklarla gerçekleştirilecek.
2. DENETİMLERİ KİMLER YAPACAK?
Periyodik denetimler, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından elektronik ortamda görevlendirilecek yapı denetim kuruluşları tarafından gerçekleştirilecek.
Her yıl ocak ayında, beş yıllık denetim süresi dolan yapılar için elektronik ortamda görevlendirme yapılması öngörülüyor.
Görevlendirilen yapı denetim kuruluşu, görevlendirmeyi takip eden en geç iki ay içerisinde bina yöneticisi, yönetici bulunmaması halinde maliklerden veya binada ikamet edenlerden biri ya da mahalle muhtarı veya azası ile belirlenecek bir günde yapıda inceleme gerçekleştirecek.
Denetimler, yapı denetim kuruluşu bünyesindeki denetçiler tarafından gözlemsel olarak yürütülecek.
3. BİNALARDA HANGİ KONTROLLER YAPILACAK?
Yönetmelik taslağının ekinde yer alan Periyodik Denetim Kontrol Formu’nda toplam 14 kontrol başlığı bulunuyor.
Denetimlerde özellikle binanın ruhsat eki projelerine uygunluğu, taşıyıcı sistemde yapılan değişiklikler ve kullanım sürecinde ortaya çıkan yapısal uygunsuzluklar incelenecek.
Kontrol edilmesi öngörülen başlıklar şunlar:
- Binanın kat sayısının ruhsata esas imar durumuna uygunluğu.
- Binanın taban alanının ruhsata esas imar durumuna uygunluğu.
- Dış cephe çıkmalarının ruhsat eki projeye uygunluğu.
- Bodrum ve zemin kat gibi kritik katlarda bulunan kolon ve perde duvarların sayısı ile boyutlarının ruhsat eki statik projeye uygunluğu.
- Engelli rampasının ruhsat eki projeye ve ilgili mevzuata uygunluğu.
- Yangın merdiveninin ruhsat eki projeye ve ilgili mevzuata uygunluğu.
- Asansörün periyodik kontrolünün yapılarak etiketlenmiş olması.
- Sığınağın ruhsat eki projeye ve ilgili mevzuata uygunluğu.
- Binanın kullanım amacının ruhsata esas imar durumuna uygunluğu.
- Çatı arası kullanımının ruhsat eki projeye uygunluğu.
- Bağımsız bölümlerin ve ortak kullanım alanlarının statik açıdan ruhsat eki projeye uygunluğu.
- Parseldeki bina ve müştemilatın yerleşiminin ruhsat eki vaziyet planına ve projeye uygunluğu.
- İstinat duvarı ve iksa yapıları gibi imalatların gözle görülebilen kısımlarının ruhsat eki projeye uygunluğu.
- Binada dışarıdan gözlemlenebilen oturma, ötelenme veya güçlendirmeyi gerektirebilecek kritik çatlak gibi olumsuzlukların bulunup bulunmadığı.
Bu kontrollerle birlikte özellikle ticari amaçlı kullanımlarda karşılaşılabilen kolon kesilmesi, perde duvarlara müdahale edilmesi ve bağımsız bölümlerde statik projeye aykırı değişiklikler yapılması gibi uygulamaların tespit edilmesi amaçlanıyor.
4. DENETİMLERDE FOTOĞRAF VE VİDEO KAYDI ALINACAK
Denetimler yalnızca gözlemsel incelemeye dayanacak.
Tespit edilen uygunsuzluklar, ilgili kontrol formunun açıklamalar bölümünde belirtilerek fotoğraf ve/veya video kayıtlarıyla belgelenecek.
Yapının mevcut fiziksel koşulları nedeniyle incelenemeyen bölümler de gerekçeleriyle birlikte rapora işlenecek.
Denetim tamamlandıktan sonra en geç 10 iş günü içerisinde kontrol formları ve ekleri Bakanlığın elektronik sistemine kaydedilecek. Hazırlanan belgelerin ilgili idareye, bina yönetimine veya ilgili kişilere ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne iletilmesi öngörülüyor.
5. DENETİME ENGEL OLUNURSA KOLLUK KUVVETLERİ DEVREYE GİRECEK
Taslak düzenlemenin dikkat çeken hükümlerinden biri de denetim ekiplerinin binaya girişinin engellenmesi durumunda izlenecek süreç.
İlk ziyarette denetimin engellenmesi halinde durum tutanak altına alınacak. Denetimin ikinci ziyarette de engellenmesi durumunda, ilgili kişiler hakkında idari para cezası uygulanması ve denetimin kolluk kuvvetleri yardımıyla gerçekleştirilmesi öngörülüyor.
İlk engellemenin ardından en geç üç ay içerisinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, kolluk kuvveti, yapı denetim kuruluşu ve ilgili kişilerle koordinasyon sağlanarak denetimin tamamlanması planlanıyor.
Denetim sırasında görevlilere tehdit, cebir veya şiddet uygulanması ya da binaya girişin yeniden engellenmesi halinde kolluk kuvvetleri marifetiyle inceleme gerçekleştirilecek.
6. UYGUNSUZLUK TESPİT EDİLİRSE NE OLACAK?
Periyodik denetim sonucunda tespit edilen uygunsuzluklar ilgili idareye bildirilecek.
Belediyeler veya yetkili idareler, bildirilen aykırılıklara ilişkin olarak 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32’nci ve/veya 39’uncu maddeleri kapsamında işlem yürütecek.
Böylece ruhsata ve onaylı projelere aykırı uygulamaların, taşıyıcı sisteme yapılan müdahalelerin ve yapı güvenliğini olumsuz etkileyebilecek durumların tespit edilerek gerekli idari süreçlerin başlatılması amaçlanıyor.
Taslakta ayrıca usulsüzlüklerin hangi dönemde gerçekleştiğinin belirlenmesi ve sorumluluğu bulunan yapı denetim kuruluşları, şirket müdürleri ile ilgili denetim personelinin tespit edilmesine yönelik teknik inceleme raporları düzenlenmesi de öngörülüyor.
7. PERİYODİK DENETİMİN BEDELİ NE KADAR OLACAK?
Taslak düzenlemede, periyodik denetim hizmet bedelinin yapı inşaat alanı ile yapı grubuna göre belirlenen birim maliyetin çarpılmasıyla hesaplanması öngörülüyor.
Taslakta belirtilen başlangıç bedelleri şu şekilde:
| Yapı grubu | Birim maliyet |
|---|---|
| I. Grup | 3 TL/m² |
| II. Grup | 6 TL/m² |
| III. Grup | 9 TL/m² |
Yapı denetim kuruluşuna ödenecek hizmet bedelinin 5.000 TL’nin altında olamayacağı belirtiliyor. Belirtilen tutarlara KDV dahil değil.
Bu bedellerin her yıl Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi ve Tüketici Fiyat Endeksi oranlarının ortalaması esas alınarak güncellenmesi öngörülüyor.
SONUÇ: YAPI GÜVENLİĞİNDE KULLANIM SONRASI DENETİM DÖNEMİ
Yeni düzenleme ile yapı güvenliğinin yalnızca inşaat ve ruhsat aşamasında değil, binanın kullanım sürecinde de takip edilmesi hedefleniyor.
Özellikle taşıyıcı sisteme izinsiz müdahalelerin, kolon ve perde duvar değişikliklerinin, kaçak kat uygulamalarının ve projeye aykırı tadilatların belirli aralıklarla kontrol edilmesi, yapı güvenliği açısından önemli bir adım olabilir.
Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Taslakta öngörülen uygulama, binanın deprem performans analizinin yapılması veya taşıyıcı sistemin tüm mühendislik hesaplarıyla yeniden değerlendirilmesi anlamına gelmiyor. Denetimler, belirlenen kontrol formu kapsamında gerçekleştirilecek gözlemsel incelemelerdir.
Önemli Not: Bu yazı, Bakanlık tarafından hazırlanan yönetmelik taslağı esas alınarak hazırlanmıştır. Taslakta 1 Ocak 2027 yürürlük tarihi öngörülmekle birlikte, nihai düzenleme yayımlanmadan hükümler kesinleşmiş mevzuat olarak değerlendirilmemelidir.
İnşaat mühendisliği, mimarlık, şantiye uygulamaları, teknik bilgiler, mesleki gelişim, mesleki eğitim ve sektörel güncel paylaşımlarımdan haberdar olmak için sosyal medya hesaplarımı takip edebilirsiniz
Instagram: @vaovmuhendislik
Linkedin: Hasret AKSOY
YouTube: @vaovmuhendislik
- Terazide Çalışmak Mı, Mastarda Çalışmak Mı? İkisi Arasında Fark Nedir? - 18 Kasım 2026
- Binalara 5 Yılda Bir Zorunlu Denetim Geliyor: Kolluk Kuvvetleri Eşlik Edecek - 16 Kasım 2026
- İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Aidat Muafiyeti - 16 Kasım 2026
- Üniversitede Öğrendiklerinizi Mesleki Beceriye Dönüştürün! | VAOV Mühendislik Online Eğitimler - 14 Kasım 2026
- Dijital Yapım İşleri Teknik Şartname Kütüphanesi - 14 Kasım 2026
- Venezuela Depreminde Türk Şirketinin İnşa Ettiği Konutların Yıkıldığı İddia Edildi - 7 Temmuz 2026
- Ustalara Ceza Geliyor: Yeni Yönetmelik Yolda! - 21 Mayıs 2025
- 2025 Yılı İnşaat Sektörü Trendleri - 20 Mart 2025
- Saman Balyası Yapı Tekniği: Tarihçe, Özellikler ve Modern Kullanım Alanları - 3 Ocak 2025
- QUA Granite Yenilikçi Ürünleriyle Cersaie Fuarı’nda İz Bıraktı - 13 Kasım 2023