Çelik Sınıflarında ki “B 420C” de ki C indisi ne anlama gelir?

Çelik Sınıflarında ki “B 420C” de ki C indisi ne anlama gelir?

Merhabalar,

Şuan okuyacağınız yazıda daha önce önlisans ve lisans eğitimimizde çelik yapılar dersimizde aslında aldığımız bilgileri sizlere daha sektörün içinden olacak şekilde aktarmaya çalışacağım. Tabi bu bilgiyi aldığım kaynaklardan alıntı yapıp araştırıp yazdığım bir yazı. Ben sadece burada olurda benim merak ettiğim şeyi merak edip bilgi edinirsiniz diye aktaracağım.

Keyifli okumalar.

Bu yazının yazılma sebebi benim ekte ileteceğim fotoğrafta işaretli alanda ki B 420C’de ki C’nin ne anlama geldiğini merak ettim.

 

 

 

 

 

 

O kısmına geçmeden önce etiketteki kısımları ve genel bilgileri öğrenelim.

Betonda oluşan çekme kuvvetini beton tek başına karşılayamayıp çatladığı için kuvveti karşılamak adına çelik çubuklar konulur. Çelik çubuklara inşaat çeliği, beton çeliği, betonarme çeliği, donatı çeliği denildiği gibi bizim sık sık kullandığımız donatı da denir.

Ebat olarak:6,8,10,12,14,16,18,20,22,24,26,28,30,32 mmdir.

Boy uzunluğu her ebatta sabit 12 mdir. Özel sipariş ile daha uzun imal edilebilir.

Nakliye şekli: Düşük karbonlu çelikler kangal, firkete veya çubuklar halinde, 12mm ve daha kalın çelikler ise bağ, firkete veya çubuk olarak nakledilmelidir.

Depolaması ise paslanmayı önlemek için üstü kapalı olmalıdır. Zorunlu haller dışında 1 yıl açıkta depolanabilir. Kabuk atacak kadar paslı çelik kullanılmamalıdır, paslanmayı önlemek içinde boya ve yağ değdirilmemelidir. Düşük kenetlenme sağlar.

  • Etriye, çiroz ve döşeme donatısı dışında nervürsüz donatı kullanımı yasaktır.
  • Yüksek karbonlu çelik gevrektir. Deprem bölgelerinde kullanılmamalıdır.
  • Çap arttıkça kenetlenme düşer, gevrekleşir.
  • 25 mm ve üstü donatıların tüketimi azdır ve temini zordur.

1900 yıllarına kadar çelik değil demir çubuklar kullanıldı. Günümüzde çelik kullanılmasına rağmen uygulamada demir ve demirci kelimeleri hala devam etmekte. Bir yerde de alışkanlık tabii. Bende demirci diyorum 😀

Öncelikle çelikler 3 sınıfa ayrılır.

  • Düz Çelik
  • Nervürlü Çelik
  • Hasır Çelik

Yüzeyi düz veya girintili-çıkıntılı üretilir. Yüzeyi çıkıntılı olana nervürlü, girintili olana profilli çelik denir. Yüzeyin girintili çıkıntılı olmasına bakılmadan çelik çubuk kesitleri dairesel olarak kabul edilir.

Nervürlü çeliğin dayanımı yüksektir ve betona daha iyi kenetlenir. Günümüzde yaygın olarak nervürlü demirler kullanılmaktadır. Düz yüzeyli çeliğin dayanımı düşüktür. 2007 deprem yönetmeliği kiriş, kolon ve perdelerin uçlarında kullanımına izin verilmemektedir. Uygulamalarda da zaten hemen hemen hiç kullanılmamaktadır. Profilli çelik ise sadece hasır çelik üretiminde kullanılır. Çelik çubukların ağ şeklinde fabrikada birbirine kaynaklanmasıyla üretilen çeliklere “hasır çelik” denmektedir. Döşeme, tünel kaplaması, beton yol gibi büyük yüzeyli alanlarda kullanılır ve işçiliği azdır.

TS 500:2000 Madde 3.2 “Beton donatısı olarak kullanılacak çelikler TS708 e uygun olmalıdır.”

TS 708:2010 da tanımlı betonarme çeliklerin simgeleri:

S 220, S 420, B 420B, B 420C, B 500A, B 500B, B 500C

Çelikleri Nasıl Sınıflandırıyoruz?

Karbon Miktarına Göre

  • Düşük karbonlu çelikler: sünektir
  • Yüksek karbonlu çelikler: gevrektir

En Küçük Akma Dayanımına Göre

  • En küçük akma dayanımı 220 N/mm2 olan çelik: S220
  • En küçük akma dayanımı 420 N/mm2 olan çelik: S 420, B 420B, B 420C
  • En küçük akma dayanımı 500 N/mm2 olan çelik: B 500A, B 500B,

B 500C

Yüzey Özelliğine Göre

  • Düz Yüzeyli Çelik: S 220
  • Nervürlü Çelikler: S 420, B 420B, B 500C
  • Profilli Çelik: B 500A

 

Düz yüzeyli S 220 çeliği döşemelerde veya sargı olarak kullanılabilir. Kolon kiriş ve perde uçlarında kullanımı yasaktır.

500 N/mm2 dayanımlı çelikler döşemelerde ve radye temel plaklarında, istinat duvarında kullanılabilir. Kiriş, kolon ve perde uçlarında kullanımı yasaktır.

Peki bu kiriş kolon ve perdelerin uçlarında ne kullanacağız?

Kolon, kiriş ve perdelerin uçlarında kolon kısmında sadece 420 N/mm2 dayanımlı nervürlü çelik kullanılmaktadır.

Stajımı yaptığım dönemlerde shotcrete imalatında hasır çelik kullanmıştık. O zaman adlandırılmalarının ne anlama geldiğini arayıp istediğim şeyi bulamamıştım. O zamanlar saha şefine sorduğumda bana cevap verememişti. O sorunun cevabı da hemen aşağıda projede gösterilişi ve ne anlama geldiği yazmaktadır.

ÇELİK HASIR

 

Kullanıldığı Yerler:

  • Döşemeler
  • Perdelerin Gövdelerinde
  • Tünel Kaplamalarında
  • İstinat Duvarlarında
  • Beton Yol ve Saha Kaplama Betonlarında

Standart Hasır Boyutları

Kare(Q) veya dikdörtgen (R) gözenekli olarak, B 500A çelik çubukları kaynaklanarak üretilirler. Standart boyutları 5×2,15m*mdir. Sipariş ile özel boyutlarda da üretilebilir.

 

TS 708/2010 a göre çeliğin sınıfları ve mekanik özellikleri aşağıdaki tablodaki gibidir.

Görselde çok net okunmadığı için ekteki kaynaklarda direkt girip ilgili ders notundan görüntüleyebilirsiniz.

Yapılan araştırmalar ve denetimlerde pazarlanan bazı çeliklerin özellikle S 420 nin deprem yönetmeliğinin koşullarını sağlamadığı gözlemlenmiştir. Bu tür çeliklerin kullanımından şiddetle kaçınılmalıdır. Yani buradan şunu çıkarmalıyız ki sahanıza gelen her malzeme etikette yazılan gibi değil peki bunu nasıl ayırt edebiliriz? Gelelim bu yazının yazılma sebebine..

Aşağıda tırnak içinde yazan yazı googledan alıntı yaptığım bir paragraftır. B’nin 420’nin ve C’nin ne anlama geldiğini sırasıyla yazılmıştır.

“B420C çelik, genellikle betonarme yapılar için kullanılan bir donatı çeliği türüdür. “B” harfi betonarme donatısını, “420” ise çeliğin minimum akma dayanımını megapaskal (MPa) cinsinden, “C” ise çeliğin kaynak edilebilir olduğunu gösteren sınıflandırmaya işaret eder. B420C, yüksek mukavemetli ve iyi kaynaklanabilir özellikleri ile yapısal mühendislik uygulamalarında sıklıkla tercih edilir.”

Doğru fakat eksik bilgidir.

Eksikliği beraber tamamlayalım.

Hangi Ülkeyi Hangi Sayı Temsil Ediyor:

 

 

Bu görseller kendi şantiyemde bulunan çelik çubuklara aittir. Nervür yönlerine bakarak sınıfını anlayabilirsiniz.

B 420C olarak yazan çelik çubuk fişindeki çeliğin S 420 olduğunu ve yazı arasında bahsettiğim piyasaya sürülen malzemelerin etikettekini yansıtmamasının örneği şantiyemde bizzat yaşanıyor. Ana firma malzemeyi aldığı için kendilerini hususi uyardım.

Eski ve yeni projelerde karşılaşabileceğiniz malzeme sınıfları ile ilgilide ufak bilgiler vererek yazımı tamamlamak isterim.

Beton Sınıfları

B160,B225,B300: Küp dayanımı 160, 225, 300 kg/cm2 olan betonlar. 1981 yılına kadar sadece bu betonlar vardı ve Alman yapı yönetmeliğine tanımlıdırlar. B160 yoğun olarak kullanılmış beton sınıfıdır. TS 500:2000 ile kaldırıldılar.

BS12, BS14, BS16, BS20, BS25, BS30, BS35, BS40, BS45, BS50: TS500:1981 de tanımlı idiler. BS simgesinden sonra gelen sayı betonun silindir dayanımıdır. BS 14 yoğun olarak kullanıldı.

BS14,BS16,BS20,BS25,BS30,BS35,BS40,BS45,BS50: TS500:1984e tanımlı idiler. BS simgesinden sonra gelen sayı betonun silindir dayanımıdır. BS14-BS16 yoğun olarak kullanıldı.

C16,C18,C20,C25,C30,C35,C40,C45,C50: TS500:2000de tanımlıdırlar, hala geçerlidir. C simgesinden sonra gelen sayı betonun silindir dayanımıdır. C20-25 yoğun olarak kullanıldı.

C8/10,C12/15,C16/20,C20/25,C25/30,C30/37,C35/45,C40/50,C45/55,C50/60,C55/67,C55/67,C60/75,C70/85,C80/95,C90/105,C100/115: TS EN 206-1:2002 de tanımlıdırlar, hala geçerlidir. C simgesinden sonra gelen sayılar silindir küp dayanımıdır. C25/30-C30/37 yoğun olarak kullanılmaktadır.

Çelik Sınıfları

Stla, STllla, Stlllb, StlVa, StlVb: Akma dayanımları sırasıyla 2200,4200,4200,5000,5000 kg/cm2 olan çelikler. 1981 yılına kadar sadece bu simgeler kullanıldı. Alman yapı yönetmeliğinde tanımlı idiler. Düz yüzeyli ve düşük dayanımlı Stla yoğun kullanıldı.

BÇla, BÇllla, BÇlllb, BÇIVa, BÇlVb: Akma dayanımı sırasıyla 220,420,420,500,500 N/mm2 olan çelikler. TS 708:1969 ve TS500:1984 de tanımlı idiler. TS500:2000 de bu simgeler kaldırıldı. Düz yüzeyli ve düşük dayanımlı BÇla 2000 yılına kadar yoğun kullanıldı.

S220a, S420a,S420b,S500a,S500b: Akma dayanımı sırasıyla 220,420,420,500,500 N/mm2 olan çelikler. TS708:1996 ve TS708:1996 ve TS500:2000 de tanımlandılar. 2000 sonrası projelerde karşılaşabilirsiniz. S220a kullanımı 2007 de kısıtlandı. S420b yoğun olarak kullanıldı.

S220,S420,B420B,B420C,B500A,B500B,B500C: TS708:2010 da tanımlı çeliklerdir. 2010 sonrası projelerde karşılaşabilirsiniz.

1965 yılına kadar Türkiye’de sadece düz yüzeyli çelik vardı. Nervürlü çelik bu tarihten itibaren üretilmeye başlandı.

Projelerinizde:

  • Beton sınıfını paftalarda silindir/küp dayanımı ile birlikte belirtiniz. Ve en az C30/37 kullanınız.
  • B 420C çeliğini tercih ediniz, C indisini mutlaka yazınız. (çünkü B 420 çeliği yoktur.)
  • BÇ simgesi eskidir, TS500/TS708 de tanımlı değildir. Kullanmayınız.
  • Sl biriminde çalışınız.

Yazıyı yazarken bir çok kaynak buldum fakat sorumun cevabını bir kaynakta bulduğum için kaynakçada bulunan ve şuan anlatılan ders notunu bırakıyorum. Daha detaylı grafikler görmek isteyen şeflerim. Ders Notuna göz atabilirler.

Kaynakça:

(https://www.afacan.com.tr/wp-content/uploads/2016/03/betonarme.pdf)

https://tr.steelorbis.com/

 

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.

2019-2024 biŞantiye | Tüm hakları saklıdır.